طراحی داخلی هتل: لابی، اتاق، راهرو، نور و هویت برند

راهنمای طراحی

طراحی داخلی هتل کاری است که در آن مهمان یک شب یا یک هفته در فضای شما زندگی می‌کند، نه اینکه فقط از کنارش رد شود. برای همین خطاهای کوچک، از کلید برق گیج‌کننده کنار تخت تا دیوار نازک بین دو اتاق، در شکایت مسافران بارها تکرار می‌شود و هیچ نمای زیبایی جبرانشان نمی‌کند.

این نوشته فقط به درون هتل می‌پردازد: لابی و پذیرش، فضای عمومی، راهرو، اتاق، نور، صدا و متریال. نمونه‌ها از سه هتل منتشرشده در ArchDaily‌اند: Esh Hotel and Spa در کاستاریکا (FAMM Arquitectura + Sulkin Askenazi)، Hotel Casa de las Abuelas در مکزیک (LANZA Atelier) و Hotel Aurora در ایتالیا (feld72، طراحی داخلی Hannes Peer Architecture). اعداد فنی از راهنماهای صنعتی و استانداردهای بین‌المللی آمده‌اند، نه ضوابط رسمی ایران؛ پیش از اجرا با مقررات ملی ساختمان و ضوابط رتبه‌بندی هتل تطبیق دهید.

هویت برند؛ نقطه شروع هر طراحی داخلی هتل

پیش از انتخاب اولین متریال باید سه چیز روشن باشد: مهمان هدف کیست (مسافر کاری، خانواده، گردشگر فرهنگی)، میانگین مدت اقامتش چقدر است و قیمت هر شب چه سطحی از انتظار می‌سازد. SHMS در مرور اصول طراحی هتل، پنج محور را کنار هم می‌گذارد: هم‌راستایی با برند و مخاطب، توازن فرم و کارکرد، ارتباط با بافت محلی، نورپردازی لایه‌ای و دوام متریال. این پنج محور از آن رو کارآمدند که هر تصمیم را به دو پرسش ساده تبدیل می‌کنند: آیا به هویت این هتل می‌خورد؟ و آیا در سال سوم بهره‌برداری هم همین‌طور دیده می‌شود؟

دو نمونه این نوشته نشان می‌دهند هویت از کجا می‌آید. Casa de las Abuelas خانه‌ای قدیمی در مرکز تاریخی Guanajuato را به هتلی شش‌اتاقه با کافه رو به خیابان تبدیل کرده و هویتش از خود ساختمان می‌آید. در Esh Hotel and Spa با ۲۹ اتاق، معماران به‌جای چشم‌انداز دور، بر درخت‌های حفظ‌شده، جوی طبیعی و حیاط‌های کاشته‌شده تکیه کرده‌اند؛ به تعبیر ArchDaily، منظری درونی ساخته‌اند.

لابی و پذیرش هتل؛ دقیقه‌های اول اقامت

مهمان معمولا خسته و با چمدان وارد می‌شود و در همان چند دقیقه تصمیم می‌گیرد هتل را جدی بگیرد یا نه. SHMS روی دو نکته تأکید می‌کند: دید روشن از در ورودی تا پذیرش، و یک ناحیه مکث کنار در که چشم و ذهن مهمان بتواند بعد از خیابان با فضا هماهنگ شود. میز پذیرش را هم باید برای دو آدم طراحی کرد، نه یکی: مسئول پذیرشی که ساعت‌ها پشتش کار می‌کند و مهمانی که با چمدان کنارش ایستاده. جای چمدان، سطح کار کم‌ارتفاع و نور کافی روی میز از همین جزئیات‌اند.

دسترس‌پذیری باید از اول در طرح باشد، نه در آخر. در استاندارد ADA آمریکا، بخش دسترس‌پذیر پیشخوان خدماتی حداکثر ۳۶ اینچ (حدود ۹۱ سانتی‌متر) ارتفاع و دست‌کم ۳۶ اینچ طول دارد. کیوسک‌های چک‌این هم در بسیاری از هتل‌ها آمده‌اند، اما BDC Network تأکید می‌کند مهمان برای حل مشکل هنوز به حضور آدم نیاز دارد؛ پس میز پذیرش از بین نمی‌رود، فقط نقش آن تغییر می‌کند. ابعاد، ارگونومی و سرانه فضای انتظار را در مقاله طراحی لابی و پذیرش اداری با عدد مرور کرده‌ایم؛ منطق آن برای هتل هم صادق است، با این تفاوت که مراجعه‌کننده اینجا مهمان شبانه است.

فضاهای عمومی؛ لابی‌ای که مثل اتاق نشیمن کار می‌کند

روند جاافتاده طراحی هتل این است: لابی رسمی و خالی جای خود را به «great room» داده، یعنی مجموعه‌ای از نشیمن‌های کوچک کنار هم، با جای کار غیررسمی و غذا و نوشیدنی در همان فضا (BDC Network). Materialbank همین ایده را اجرایی‌تر می‌گوید: کاناپه‌های عمیق با پارچه بادوام، گوشه‌های نیمه‌خصوصی با میز کنار و چراغ مطالعه، و فرش برای تفکیک ناحیه‌ها بدون دیوار.

لابی لانژ با میزهای دونفره و چهارنفره، کاناپه بلندی که فضا را به دو بخش تقسیم می‌کند، چراغ‌های رومیزی کوچک با نور گرم، ستون‌های نورانی و دیوار شیشه‌ای تمام‌قد رو به بندر Victoria؛ چند ناحیه نشستن در یک فضای باز، بی‌آنکه دیواری فاصله بیندازد. Regent Hong Kong، Hong Kong، چین (بازسازی کامل، ۲۰۲۳). عکس: Regent Hong Kong — Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).

چند نوع جای نشستن بگذارید (تکی، دونفره، گروهی) و نزدیک هر نشیمن پریز و نور مطالعه در نظر بگیرید. مسیر سرویس غذا و نوشیدنی هم نباید از میان مهمان‌ها رد شود. روکش مبلمان را با رفت‌وآمد واقعی بسنجید، نه با نمونه‌ای که در فروشگاه زیباست.

راهرو و مسیر حرکت؛ از آسانسور تا در اتاق

راهرو هتل فضایی است که مهمان بیش از هر جای دیگر از آن عبور می‌کند، اما کمتر از همه توجه طراحان را می‌گیرد. راهنمای Hotel Designs چند اصل ساده می‌دهد: آسانسورها را مرکزی بگذارید تا راهرو کوتاه بماند؛ درها را کمی فرو ببرید تا چشم با یک تونل بلند روبه‌رو نشود؛ چراغ‌ها را در فاصله‌های نامنظم بنشانید تا مسیر یکنواخت نباشد؛ و برای هر طبقه با رنگ یا اثر هنری هویتی بسازید که مسیریابی را آسان کند. سنسور حرکتی هم می‌تواند نور شبانه راهرو را بدون آزار مهمان کم کند.

راهروی طبقه اتاق‌ها با فرش راهرویی طرح‌دار، دیوارکوب برنجی، لوستر کوچک کریستال و تابلوفرش بزرگ کنار پله؛ چند پله، تغییر ارتفاع سقف و نقطه‌های نور، راهروی بلند را به بخش‌های کوتاه‌تر تقسیم کرده‌اند. Ritz Paris، Paris، فرانسه. عکس: Quintin Soloviev — Wikimedia Commons (CC BY 4.0).

عرض راهرو و تخلیه اضطراری را ضوابط ایمنی تعیین می‌کنند، نه سلیقه طراح. آنچه به طراح داخلی برمی‌گردد کفپوش و در است: موکت یا زیرسازی آکوستیک صدای قدم را می‌گیرد و دری با هسته توپر و درزبندی، صدای راهرو را از اتاق دور نگه می‌دارد.

اتاق مهمان؛ ابعاد، چیدمان و جزئیاتی که در یاد می‌مانند

یک راهنمای صنعتی برای اتاق‌های اقتصادی ۱۸ تا ۲۲، میان‌رده ۲۲ تا ۲۸ و بوتیک ۲۸ تا ۳۶ مترمربع را رایج می‌داند. این عددها تک‌منبع‌اند و فقط برای تصور مقیاس مفیدند؛ حداقل رسمی هر ستاره را باید از ضوابط ایران گرفت. BDC Network به روند مهم‌تری اشاره می‌کند: اتاق‌ها عریض‌تر و مربع‌تر می‌شوند، و وان جای خود را به دوش بزرگ‌تر می‌دهد. نکته طراحی داخلی اینجاست که مساحت ثابت را با چیدمان بهتر می‌شود مفیدتر کرد: تخت و میز کار را طوری بچینید که دور تخت راه عبور راحت بماند و جای چمدان باز از همان اول دیده شده باشد.

اتاقی با پالت محدود: کف و دیوار خاکستری گرم، تخت روی سکوی هم‌جنس کف، دو چراغ آویز بافته در دو طرف سرتخت و روتختی نارنجی به‌عنوان تنها لکه رنگ. Esh Hotel and Spa، FAMM Arquitectura + Sulkin Askenazi. عکس: Thibault Cartier — ArchDaily.

از شکایت‌های تکراری مسافران که Afar فهرست کرده، سه‌تایشان کاملا در حوزه طراح داخلی‌اند: نبودن پریز کنار تخت و میز کار، نداشتن یک کلید مرکزی برای خاموش کردن همه چراغ‌ها از روی تخت، و حمام بی‌حریم با شیشه مات یا بدون در که توالت از تخت دیده می‌شود. هر سه با چند خط روی نقشه حل می‌شوند و بعد از اجرا گران تمام می‌شوند. اتاق دسترس‌پذیر هم باید از ابتدا در طرح باشد؛ در ADA عرض مفید در، دست‌کم ۳۲ اینچ (حدود ۸۱ سانتی‌متر) است و کنار هر در فضای چرخش ویلچر لازم است.

نورپردازی هتل؛ لایه‌ها، دمای رنگ و کنترل مهمان

راهنماهای نورپردازی هتل تقریبا همه در یک چیز هم‌نظرند: نور اتاق باید لایه‌ای باشد. یک لایه عمومی، یک لایه کار (کنار تخت و روی میز) و یک لایه تأکیدی روی اثر هنری یا سرتخت. PAC Lights برای اتاق دمای رنگ گرم ۲۷۰۰ تا ۳۰۰۰ کلوین، دیمر روی همه لایه‌ها و CRI حداقل ۸۰ توصیه می‌کند. همین منبع برای لابی ۳۵۰۰ تا ۴۱۰۰ کلوین را پیشنهاد می‌دهد؛ ما برای لابی‌ای که حس خانگی می‌خواهد، یک لایه گرم‌تر با دیمر را هم کنارش لازم می‌دانیم؛ گرمای عصر و شب را همین لایه می‌سازد. پایه‌های نور و لوکس را در مقاله نورپردازی فضای کار توضیح داده‌ایم.

نور روز از درهای شیشه‌ای تمام‌قد و سقف چوبی گرم بالای سر، و لایه نور مصنوعی با یک چراغ ایستاده کنار نشیمن. Hotel Aurora، feld72، طراحی داخلی Hannes Peer Architecture، Merano، ایتالیا. عکس: tschinkersten fotografie — ArchDaily.

مهم‌تر از دمای رنگ، کنترل است. یک کلید مرکزی کنار تخت، چند حالت از پیش تنظیم‌شده (ورود، مطالعه، خواب) و کلیدهای دارای برچسب روشن کار را ساده می‌کنند. نور آینه حمام هم باید دو طرف صورت بتابد، نه فقط از بالا.

آکوستیک هتل؛ خواب مهمان بخشی از طراحی است

Afar صدا را شکایت اول مسافران می‌داند؛ از دیوار نازک تا سروصدای راهرو و بیرون. راهنمای آکوستیک Commercial Acoustics اعداد روشنی می‌دهد: دیوارهای بین اتاق‌ها و دیوار راهرو معمولا STC بین ۵۰ تا ۵۵ دارند، در ورودی اتاق STC بین ۳۰ تا ۳۵ و کف بالای اتاق‌ها IIC حداقل ۵۰. کنار آسانسور، سالن ورزش و موتورخانه این عدد باید ۶۰ یا بیشتر باشد. حتی دیوار کامل هم اگر از کف یا از بالای سقف کاذب نشت داشته باشد کارساز نیست؛ نمونه‌های رایج، سوراخ‌های پشت سرتخت و فضای بالای سقف هستند.

طراح داخلی چه می‌تواند بکند؟ دور در را درزبندی کند (همان منبع آن را شایع‌ترین شکایت صنعت می‌نامد)، جعبه‌های برق را پشت‌به‌پشت دو اتاق نگذارد و کف راهرو را موکت یا زیرسازی جاذب بگیرد. تفاوت جذب و عایق‌بندی را در مقاله آکوستیک فضای پلان باز توضیح داده‌ایم.

متریال مقاوم و هویت برند؛ دوام هم بخشی از زیبایی است

هیچ فضایی به اندازه هتل در معرض چرخ چمدان، ترالی خدمات، کفش پاشنه‌دار و جابه‌جایی مبلمان نیست. کفپوش لابی و راهرو باید همزمان سه ویژگی داشته باشد: مقاومت در برابر سایش، زیر پا لیز نبودن (در سیستم‌های سنجش رده‌هایی مثل R9 تا R13 برای شرایط خشک تا خیس تعریف می‌شود) و تعمیر آسان. در حمام اتاق، دوش کاملا محصور جلوی پاشش آب به کف را می‌گیرد، و پاشش آب از شکایت‌های تکراری مسافران است. فهرست گزینه‌های کفپوش را در مقاله کفپوش اداری مقایسه کرده‌ایم.

کف سنگی با طرح هندسی سیاه و سفید، فرش بزرگ تیره، میز چوبی با روکش جناغی، دیوارهای روشن با شیارهای عمودی، دیوارکوب‌های برنزی و سقف کاسته‌دار فلزی با نورهای نقطه‌ای؛ چند متریال محدود و بادوام که در سراسر لابی تکرار شده‌اند. Rosewood Hong Kong، Hong Kong، چین (افتتاح ۲۰۱۹). عکس: Wpcpey — Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).

اما دوام به معنای بی‌شخصیتی نیست. لابی Rosewood Hong Kong در عکس بالا با چند متریال محدود، یعنی سنگ طرح‌دار کف، چوب تیره میز، فلز سقف و برنز دیوارکوب‌ها، هویت روشنی ساخته است. به نظر ما Casa de las Abuelas هم نشان می‌دهد چند متریال و یک رنگ قوی، اگر با دقت تکرار شوند، برای ساختن هویت کافی‌اند.

رویکرد معیار؛ آنچه از لابی و فضای تجاری به هتل می‌رسد

گروه معماری معیار روی فضاهای اداری و تجاری کار می‌کند؛ پروژه هتلی نداریم و چنین ادعایی هم نمی‌کنیم. اما بسیاری از اصول این نوشته، از مسیر ورود و میز پذیرش تا نور لایه‌ای، آکوستیک و متریال پرتردد، همان‌هایی‌اند که در لابی‌ها و فضاهای پذیرایی با آن‌ها کار می‌کنیم؛ نمونه‌اش پروژه لابی ساختمان بورس تهران و مقاله طراحی داخلی کافه و رستوران است. اگر پروژه شما فضای تجاری یا پذیرایی کوچک‌مقیاس است، صفحه طراحی فضای تجاری نقطه شروع خوبی است و برای گفت‌وگو درباره نیازتان می‌توانید به صفحه تماس سر بزنید.

اشتباه‌های رایج و چک‌لیست پیش از نهایی‌کردن نقشه

• هویت و مخاطب هدف روی یک صفحه نوشته شده و همه تصمیم‌ها با آن سنجیده شده است.
• از در ورودی، دید روشن به پذیرش و یک ناحیه مکث کنار در وجود دارد.
• میز پذیرش بخش دسترس‌پذیر دارد و جای چمدان در نظر گرفته شده است.
• هر اتاق پریز کنار تخت و میز کار، کلید مرکزی نور و حمام با حریم کامل دارد.
• نور اتاق لایه‌ای و دیمردار است و دمای رنگ اتاق بین ۲۷۰۰ تا ۳۰۰۰ کلوین مانده است.
• دیوار و کف بین اتاق‌ها و درزبندی در، با هدف آکوستیکی مشخص طراحی شده‌اند.
• کفپوش و روکش مبلمان با ترافیک و نگهداری واقعی هتل سنجیده شده‌اند.

سوالات متداول

اتاق هتل چند مترمربع باشد؟

به رده و برند هتل بستگی دارد. بر پایه یک راهنمای صنعتی، اتاق اقتصادی حدود ۱۸ تا ۲۲، میان‌رده ۲۲ تا ۲۸ و بوتیک ۲۸ تا ۳۶ مترمربع است. حداقل رسمی هر ستاره را باید از ضوابط رتبه‌بندی هتل در ایران گرفت و با آن تطبیق داد.

بهترین نور برای اتاق هتل چیست؟

نور لایه‌ای و دیمردار با دمای رنگ گرم، حدود ۲۷۰۰ تا ۳۰۰۰ کلوین، و CRI حداقل ۸۰. کنار تخت باید نور مطالعه و یک کلید مرکزی برای خاموش کردن همه چراغ‌ها وجود داشته باشد.

چطور صدا بین اتاق‌های هتل را کم کنیم؟

راهنماهای آکوستیک هتل برای دیوار بین اتاق‌ها STC بین ۵۰ تا ۵۵، برای در ورودی اتاق STC بین ۳۰ تا ۳۵ و برای کف بالای اتاق‌ها IIC حداقل ۵۰ پیشنهاد می‌کنند. درزبندی دور در، آب‌بندی جعبه‌های برق و بستن مسیرهای نشت پشت سرتخت و بالای سقف، به‌اندازه ضخامت دیوار مهم‌اند.